N. 4990/2022 Whistleblowing

N. 4990/2022 Whistleblowing

Του Δημητρίου – Αινεία Σπηλιώτη, LL.B

Ο νόμος 4990/2022 για την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου θέτει συγκεκριμένες κανονιστικές απαιτήσεις συμμόρφωσης σε όλες τις επιχειρήσεις. Η προστασία των αναφερόντων δημοσίου συμφέροντος, που παρεχόταν από την ελληνική έννομη τάξη πριν από τη θέση σε ισχύ του ν. 4990/2022, περιοριζόταν στο πλαίσιο προστασίας των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος στην ποινική δίκη με βάση τα άρθρα 47 και 218 του ΚΠοινΔ

Η εφαρμογή του Ν. 4990/2022 αφορά όλους τους εργοδότες, αλλά η θέσπιση συστήματος διαύλων επικοινωνίας και ο ορισμός Υπεύθυνου Παραλαβής και Παρακολούθησης Αναφορών (ΥΠΠΑ) είναι υποχρεωτικά για όσες επιχειρήσεις απασχολούν περισσότερους από 50 εργαζόμενους.

Οι επιχειρήσεις με περισσότερους από πενήντα (50) οφείλουν να συμμορφωθούν με την υποχρέωση θέσπισης εσωτερικού διαύλου αναφοράς, έως τη 17η Δεκεμβρίου 2023 και να ενημερώσουν την Επιθεώρηση Εργασίας για τον ορισμό ΥΠΠΑ εντός προθεσμίας δύο (2) μηνών από τη συμμόρφωση.
Η ανάγκη συμμόρφωσης των επιχειρήσεων είναι άμεση ενώ η σωστή οργάνωση των καναλιών αναφοράς προστατεύει τις Εταιρείες.

Η ύπαρξη καναλιών αναφοράς:

  • Συμβάλλει στην αποκάλυψη παραβιάσεων που θίγουν τα συμφέροντα μιας Εταιρείας.
  • Έχει αποτρεπτική δράση.
  • Προστατεύει τη φήμη της επιχείρησης.
  • Ενισχύει την εμπιστοσύνη των πελατών, των προμηθευτών και των συνεργατών.
  • Προσελκύει έμμεσα επενδυτές και ενισχύει τη βιωσιμότητα μιας Εταιρείας. Ενισχύει την προσέλκυση του καλύτερου ανθρώπινου δυναμικού.

Ο νόμος απαιτεί από όλες τις καλυπτόμενες επιχειρήσεις να δημιουργήσουν ένα σύστημα καταγγελίας με ολοκληρωμένη προστασία– και να υιοθετήσουν μια πολιτική για την αναφορά νομικών παραβιάσεων και άλλων παραπτωμάτων. Οι επιχειρήσεις πρέπει επίσης να εκπαιδεύουν τους εργαζόμενους σχετικά με τον τρόπο χρήσης της γραμμής επικοινωνίας και τη σημασία της μη άσκησης αντιποίνων.

Ο νόμος δεν ενθαρρύνει ρητά την ανώνυμη καταγγελία, αλλά αναφέρει ότι εάν η ταυτότητα ενός ανώνυμου καταγγέλλοντος ανακαλύπτεται αργότερα, το εν λόγω πρόσωπο δικαιούται την ίδια προστασία για τους καταγγέλλοντες όπως κάθε άλλος καταγγέλλων.

Οι καταγγέλλοντες επιτρέπεται να υποβάλλουν τις αναφορές τους γραπτώς, προφορικώς ή αυτοπροσώπως– και η εταιρεία πρέπει να διαφυλάξει ένα αρχείο κάθε αναφοράς που υποβάλλεται.

Ο νόμος απαγορεύει επίσης τα αντίποινα κάθε είδους κατά των πληροφοριοδοτών: παρενόχληση, περικοπές μισθών, παρακράτηση προαγωγής, ακύρωση αναμενόμενων συμβάσεων εργασίας κ.ο.κ. Ωστόσο, με ποινή φυλάκισης δύο τουλάχιστον ετών και χρηματική ποινή τιμωρούνται τα πρόσωπα τα οποία εν γνώσει τους προέβησαν σε ψευδείς αναφορές ή ψευδείς δημόσιες αποκαλύψεις.

Οι καταγγέλλοντες που πιστεύουν ότι έχουν υποστεί αντίποινα δικαιούνται δωρεάν νομικές συμβουλές και μπορούν να λάβουν αποζημίωση εάν οι ισχυρισμοί τους αποδειχθούν αληθείς.

Οι εταιρείες που δεν εφαρμόζουν το απαιτούμενο πρόγραμμα για τους καταγγέλλοντες μπορεί να υποστούν πρόστιμα που κυμαίνονται από 10.000 ευρώ έως €500,000, ενώ με ποινή φυλάκισης και με χρηματική ποινή τιμωρούνται τα πρόσωπα τα οποία: παρεμποδίζουν ή αποπειρώνται να παρεμποδίσουν την υποβολή αναφοράς, προβαίνουν σε αντίποινα ή κινούν κακόβουλες διαδικασίες σε βάρος των αναφερόντων και παραβιάζουν την υποχρέωση τήρησης του εμπιστευτικού χαρακτήρα της ταυτότητας των αναφερόντων.