Της Ευαγγελίας Μανίκα Associate, LLB. MSc.
Στις μέρες μας, είναι πολύ συνηθισμένο για τους επαγγελματίες υγείας και ιδιαίτερα για τους ογκολόγους να χρησιμοποιούν ιατροτεχνολογικά προϊόντα ως μέσο διαχείρισης του καρκίνου. Ειδικότερα, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα χρησιμοποιούνται στα νοσοκομεία όχι μόνο στους τομείς της ακτινοθεραπείας και της ιατρικής απεικόνισης, αλλά και στον τομέα της χειρουργικής ογκολογίας, όπου οι ογκολόγοι εκτελούν συντηρητικές ή επανορθωτικές χειρουργικές επεμβάσεις με τη βοήθεια ιατροτεχνολογικών προϊόντων, όποτε αυτό είναι δυνατόν. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί ή/και να θεραπευτεί ένας ασθενής όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά, είναι απαραίτητο να υπάρχουν ιατροτεχνολογικά προϊόντα που να είναι ασφαλή και πιστοποιημένα.
Στο πλαίσιο αυτό, είναι πολύ σημαντικό ένα ιατροτεχνολογικό προϊόν να συμμορφώνεται με τους νέους κανονισμούς της ΕΕ (MDR & IVDR). Οι εν λόγω κανονισμοί περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, μια σειρά υποχρεώσεων για όλους τους οικονομικούς φορείς (κατασκευαστές, διανομείς, εισαγωγείς, εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους). Μεταξύ αυτών των υποχρεώσεων, υφίσταται η κρίσιμη υποχρέωση των κατασκευαστών να διεξάγουν κλινική αξιολόγηση. Σύμφωνα με τις διατάξεις του MDR, ως «κλινική αξιολόγηση» νοείται η συστηματική και προγραμματισμένη διαδικασία για συνεχή παραγωγή, συλλογή, ανάλυση και εκτίμηση των κλινικών δεδομένων που αφορούν ένα τεχνολογικό προϊόν, με σκοπό να εξακριβωθούν η ασφάλεια και οι επιδόσεις, συμπεριλαμβανομένων των κλινικών οφελών, του τεχνολογικού προϊόντος, όταν χρησιμοποιείται όπως προβλέπεται από τον κατασκευαστή. Στο πλαίσιο της κλινικής αξιολόγησης, είναι απαραίτητο ορισμένα ιατροτεχνολογικά προϊόντα να υποβάλλονται σε κλινική έρευνα προκειμένου να λάβουν τη σήμανση CE και να πληρούν τις γενικές απαιτήσεις του MDR. Εν προκειμένω, το άρθρο 62 παράγραφος 1 του MDR ορίζει ότι οι κλινικές έρευνες που διενεργούνται, στο πλαίσιο της κλινικής αξιολόγησης για σκοπούς αξιολόγησης της συμμόρφωσης, σχεδιάζονται, εγκρίνονται, διενεργούνται, καταγράφονται και αποτελούν αντικείμενο αναφοράς, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 62 έως 80 του MDR. Ο χορηγός είναι υπεύθυνος να καθορίσει τη σωστή ρυθμιστική οδό (ιατροτεχνολογικά προϊόντα με σήμανση CE – ιατροτεχνολογικά προϊόντα που δεν έχουν ακόμη λάβει σήμανση CE – ιατροτεχνολογικά προϊόντα που δεν πρόκειται να λάβουν σήμανση CE) για την κλινική του έρευνα.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, μπορεί να απαιτείται προηγούμενη κλινική δοκιμή για τη νόμιμη διάθεση ενός ιατροτεχνολογικού προϊόντος στην αγορά στον τομέα της ογκολογίας. Στο πλαίσιο των κλινικών δοκιμών, εκτός από τις υποχρεώσεις του κατασκευαστή, υπάρχουν, επίσης και υποχρεώσεις του ογκολόγου για την ορθή διεξαγωγή της κλινικής δοκιμής σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής δεοντολογίας (ορθή κλινική πρακτική) και της νομοθεσίας. Μεταξύ άλλων, οι ογκολόγοι πρέπει να ακολουθούν αυστηρά το πρωτόκολλο μιας κλινικής δοκιμής και να διασφαλίζουν την ιδιωτικότητα του συμμετέχοντα. Όσον αφορά την προστασία των δεδομένων του συμμετέχοντα, οι επαγγελματίες υγείας είναι υπεύθυνοι για την “επεξήγηση” και την “απλοποίηση” του εντύπου συγκατάθεσης μετά από ενημέρωση στον συμμετέχοντα. Το εν λόγω έντυπο είναι απαραίτητο για τη νόμιμη συμμετοχή του ασθενούς σε μια κλινική δοκιμή και περιέχει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες, όπως πληροφορίες σχετικά με την ασθένεια και το υπό έρευνα ιατρικό προϊόν, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του συμμετέχοντα, τις ανεπιθύμητες ενέργειες κ.λπ.
Εν κατακλείδι, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα χρησιμοποιούνται πλέον ευρέως στο πλαίσιο της ογκολογίας και, προκειμένου να είναι ασφαλή για τους ασθενείς, πρέπει να συμμορφώνονται με τις διατάξεις της νομοθεσίας και να πληρούν βασικές εγγυήσεις, όπως η διεξαγωγή κλινικών δοκιμών ως μέρος του τεχνικού φακέλου για την απόκτηση της σήμανσης CE. Επιπλέον, στο πλαίσιο των κλινικών δοκιμών ιατροτεχνολογικών προϊόντων, είναι πολύ σημαντικό οι επαγγελματίες υγείας να γνωρίζουν πληρως τις ευθύνες τους και να συμμορφώνονται με τη νομοθεσία, πάντα με απώτερο στόχο την ασφάλεια των συμμετεχόντων στις κλινικές δοκιμές. Μένει να δούμε πώς η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης θα επηρεάσει τον τομέα των κλινικών δοκιμών ιατροτεχνολογικών προϊόντων στο μέλλον και αν θα επηρεαστούν ή όχι οι υποχρεώσεις των ογκολόγων.

