Ενιαίο Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας και Ενιαίο Δικαστήριο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας

/ / Legal x-rays
Unitary Patent and the Unified Patent Court

Της Ευαγγελίας Μανίκα, Associate LLB. MSc.

Το Ενιαίο Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας και το Ενιαίο Δικαστήριο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (UPC) αντικατοπτρίζουν την πιο θεμελιώδη αλλαγή στο δίκαιο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της ΕΕ τα τελευταία 50 χρόνια ενώ τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2023. Από τότε, το νέο ενιαίο σύστημα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας θα επιτρέψει στους αιτούντες να ακολουθήσουν όχι μόνο μια ενιαία προσέγγιση για την καταχώριση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας τους προκειμένου να αποκτήσουν ένα ενιαίο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, αλλά και μια ενιαία προσέγγιση για τη σχετική δικαστική διαδικασία, έτσι ώστε τυχόν διαφορές να εκδικάζονται από ένα ενιαίο δικαστήριο – το UPC.

Μέχρι σήμερα, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας στην Ευρώπη ήταν και εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα, είτε μέσω των εθνικών γραφείων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τα οποία εξετάζουν τις αιτήσεις σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία και, εάν γίνουν δεκτές, καταλήγουν σε εθνικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας, είτε μέσω του Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (ΕΓΔΕ). Μια αίτηση στο ΕΓΔΕ απαιτεί επικύρωση σε κάθε κράτος μέλος όπου ο αιτών επιθυμεί να αποκτήσει προστασία, δηλαδή περισσότερα εθνικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας ενώ πρέπει να καταβληθούν χωριστά τέλη ανανέωσης στα γραφεία διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σε κάθε κράτος μέλος.

Επιπλέον, εάν προκύψει μια διεθνής διαφορά στην Ευρώπη, οι δικαστικές διαδικασίες θα πρέπει να διεξαχθούν παράλληλα σε πολλές χώρες. Χάρη στο νέο Ενιαίο Δικαστήριο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, οι διαφορές μπορούν πλέον να παραπεμφθούν στο εν λόγω διεθνές δικαστήριο, το οποίο ειδικεύεται στο πλήρες φάσμα τόσο των παραδοσιακών Ευρωπαϊκών Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας όσο και των Ενιαίων Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας. Ειδικότερα, για τα παραδοσιακά Ευρωπαϊκά Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας που έχουν καταχωριστεί σε ξεχωριστά κράτη μέλη, το UPC θα έχει συντρέχουσα δικαιοδοσία παράλληλα με τα εθνικά δικαστήρια και θα μπορεί να αποφασίζει για την παραβίαση και το κύρος όλων των σχετικών καταχωρισμένων Ευρωπαϊκών Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας. Αντιθέτως, αναφορικά με τα Ενιαία Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας, το UPC θα είναι η μόνη δικαστηριακή διέξοδος για τις σχετικές διαμάχες και θα μπορεί να αποφασίζει για την παραβίαση και το κύρος των σχετικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για όλα τα συμμετέχοντα κράτη μέλη της ΕΕ. Για τα εθνικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα εθνικά δικαστήρια παραμένουν η μόνη δικαστηριακή επιλογή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κύριος στόχος του Ενιαίου Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας και του Ενιαίου Δικαστηρίου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας συνιστά, μεταξύ άλλων, η μείωση του κόστους και της υλικοτεχνικής υποδομής και η παροχή ενός απλούστερου και αποτελεσματικότερου τρόπου για την απόκτηση ενωσιακής προστασίας για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, καθώς και η αύξηση της διαφάνειας, ενώ παράλληλα μειώνεται σημαντικά η ανάγκη για παράλληλες δικαστικές διαμάχες, οι οποίες εμφανίζουν τον κίνδυνο έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων.
Ο νέος τύπος ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας (Ενιαίο Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας) θα καλύπτει έως και 24 κράτη μέλη της ΕΕ που έχουν υπογράψει τη Συμφωνία για την ίδρυση Ενιαίου Δικαστηρίου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (UPCA), αλλά επί του παρόντος ισχύει μεταξύ των 17 συμμετεχόντων κρατών μελών της ΕΕ που έχουν επικυρώσει την UPCA. Τα υπόλοιπα επτά κράτη μέλη της ΕΕ, τα οποία έχουν υπογράψει μόνο την UPCA, μπορούν να την επικυρώσουν ανά πάσα στιγμή. Κατά συνέπεια, το Ενιαίο Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας δεν είναι ένα πανευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, αλλά ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ που το έχουν υπογράψει με μια ευρεία ευρωπαϊκή προσέγγιση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα δεν είναι σήμερα ένα από τα 17 κράτη μέλη της ΕΕ που έχουν επικυρώσει την UPCA. Κατά συνέπεια, το UPC δεν θα έχει δικαιοδοσία επί της Ελλάδας έως ότου η Ελλάδα επικυρώσει πλήρως την UPCA. Στο μεσοδιάστημα, τα Ενιαία Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας που χορηγούνται από το ΕΓΔΕ θα πρέπει να επικυρωθούν και στην Ελλάδα προκειμένου να ισχύσουν στη χώρα. Επιπλέον, η Ελλάδα δεν διαθέτει επί του παρόντος τοπικό τμήμα του UPC, αλλά είναι πολύ πιθανό η Ελλάδα να αποκτήσει ένα τέτοιο τμήμα στο εγγύς μέλλον και ενδεχομένως μετά την επικύρωση της UPCA.
Ωστόσο, ακόμη και αν η Ελλάδα επικυρώσει την UPCA, θα υπάρξει μια μεταβατική περίοδος επτά ετών προτού το UPC αποκτήσει αποκλειστική δικαιοδοσία επί τέτοιων διαφορών – η περίοδος αυτή δύναται να παραταθεί – και εν τω μεταξύ τα ελληνικά εθνικά δικαστήρια θα διατηρήσουν τη δικαιοδοσία τους επί τέτοιων διαφορών για διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι αν αξίζει για έναν κάτοχο ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας να επικυρώσει το δίπλωμά του στην Ελλάδα, με τον κίνδυνο ότι το UPC, το οποίο συνιστά μια κεντρική δικαστική αρχή με αποκλειστική δικαιοδοσία σε τέτοια θέματα, δεν θα δύναται να αναλάβει οποιαδήποτε σχετική δικαστική διαμάχη, και δεύτερον, πώς πρέπει να προχωρήσει κάποιος που επιθυμεί να προστατεύσει το δίπλωμά του τόσο στην Ελλάδα όσο και στα άλλα 17 κράτη μέλη της ΕΕ.